Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Antik DNA araştırmaları, vebanın insanları 5.500 yıl önce de etkilediğini ortaya koydu. 18 Haziran 2026 adresinde yayınlanan bir çalışmada, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresindeki dört avcı-toplayıcı mezarlıktan elde edilen kalıntılar incelendi. Uluslararası bir ekip, dişlerde korunan DNA örnekleri aracılığıyla Yersinia pestis bakterisinin daha önce bilinmeyen eski türlerini keşfetti. İncelenen 46 bireyden 18’inde veba bakterisine ait genetik izler bulundu; bu oran bazı Orta Çağ mezarlarından bile daha yüksekti. Araştırma Kopenhag Üniversitesi ve diğer uluslararası ortakların işbirliğiyle gerçekleştirildi ve sonuçlar Nature dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, mezarlıklardaki alışılmadık ölüm dağılımının uzun yıllardır bir muamma olduğunu dile getiriyor. Özellikle çocuklar ve gençler arasında görülen yüksek ölüm oranları dikkat çekici bir şekilde öne çıkıyor. Radyokarbon tarihlendirme verileri, birçok kişinin kısa süre içinde yaşamını yitirdiğini gösterdi. Bazı vakalarda kardeşlerin veya ebeveyn-çocuk ikililerinin aynı zamanda öldüğü ve birlikte gömüldüğü saptandı. Bu bulgular, topluluklarda ölümcül veba salgınlarının yaşandığını düşündürüyor.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber, yıllardır açıklanmayan yüksek çocuk ölümlerinin sebebinin veba olabileceğini ifade etti. Daha evvel birçok bilim insanı, vebanın erken dönem türlerinin büyük ölçekli salgınlara sebep olamayacak kadar zayıf olduğuna inanıyordu. Ancak yeni araştırmada elde edilen genetik veriler bu görüşü sorguluyor.
Araştırmacılar, antik veba türlerinde daha sonraları gözlemlenmeyen özel bir genetik yapı tespit etti. Bu yapının güçlü bağışıklık yanıtlarını tetikleyerek enfeksiyon riskini artırabileceği kaydedildi. Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora, antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmamasına rağmen oldukça ölümcül olabileceğine dikkat çekti.
Bunun yanı sıra çalışma, hastalığın kökeni hakkında da yeni bilgiler sağladı. Bilim insanları, elde edilen verilerin hastalığın ilk kez Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı yönündeki teorileri desteklediği görüşünde birleşti. Arkeolojik kanıtlar, araştırmaya dahil edilen avcı-toplayıcı toplumların günümüzde de veba taşıyan dağ sıçanlarıyla yakın ilişki içinde olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak, araştırmacılar hastalığın enfekte dağ sıçanlarından insanlara geçiş yapmış olabileceğini ve tarih öncesi dönemde ciddi salgınlara neden olmuş olabileceğini değerlendiriyorlar. Bu bulgular, antik dönemler hakkında yeni ışık tutarken sağlık tarihine dair önemli ipuçları sunuyor Yusuf Arslan.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
